فصل 2: از کنترل ریسک تا خلق ارزش؛ سیستم مدیریت هوش مصنوعی چه ارزشی برای سازمان ایجاد می‌کند؟

فصل اول نشان داد که ورود هوش مصنوعی به سازمان فقط یک موضوع فنی نیست و پرسش‌هایی درباره مسئولیت، ریسک، داده، پیامد و حاکمیت ایجاد می‌کند. اکنون پرسش بعدی این است:

«اگر سازمان این موضوعات را در قالب یک سیستم مدیریت منسجم ساماندهی کند، چه ارزشی ایجاد می‌شود؟»

پاسخ را باید در تفاوت میان «کنترل یک ریسک مشخص» و «ایجاد قابلیت مدیریتی پایدار» جست‌وجو کرد. یک کنترل می‌تواند مسئله‌ای محدود را کاهش دهد؛ اما سیستم مدیریت هوش مصنوعی مجموعه‌ای از سازوکارهای مرتبط برای تعیین مسئولیت‌ها، مدیریت ریسک و فرصت، تعیین اهداف، مدیریت چرخه حیات، داده و طرف‌های ثالث، پایش و بهبود مستمر ایجاد می‌کند.

بنابراین، ارزش سیستم مدیریت هوش مصنوعی فقط در جلوگیری از پیامدهای نامطلوب خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در ایجاد توانایی سازمان برای تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر، پاسخگویی روشن‌تر و مدیریت مستمر استفاده از هوش مصنوعی نیز قابل بررسی است.

استاندارد ISO/IEC 42001:2023 سازمان را ملزم می‌کند ریسک‌ها و فرصت‌های مرتبط با هوش مصنوعی را با توجه به حوزه و شرایط کاربرد، هدف استفاده و شرایط داخلی و خارجی خود تعیین کند، برای مواجهه با آنها اقداماتی را برنامه‌ریزی کند، این اقدامات را در فرایندهای سیستم مدیریت ادغام نماید و اثربخشی آنها را ارزیابی کند [1, Clause 6.1.1].

بنابراین، سیستم مدیریت هوش مصنوعی علاوه بر کاهش مواجهه کنترل‌نشده با ریسک، می‌تواند ظرفیت سازمان را برای تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر، پاسخگویی روشن‌تر، استفاده قابل دفاع‌تر از هوش مصنوعی و یادگیری مستمر از عملکرد واقعی سیستم‌ها تقویت کند.